4 Haziran 2017

ORUÇ-2


ORUCUN VE RAMAZAN AYININ FAZİLETİ


Hz. Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:

“Ademoğlunun her ameli katlanır. (Zira Cenab-ı Hakk’ın bu husustaki sünneti şudur:) Hayır ameller en az on misliyle yazılır, bu yediyüz misline kadar çıkar. Allah Teâla Hazretleri (bir hadis-i kudside) şöyle buyurmuştur: “Oruç bu kaideden hariçtir. Çünkü o sırf benim içindir, ben de onu (dilediğim gibi) mükâfaatlandıracağım. Kulum benim için şehvetini, yiyeceğini terketti.”
“Oruçlu için iki sevinç vardır: Biri, orucu açtığı zamanki sevincidir; diğeri de Rabbine kavuştuğu zamanki sevincidir. Oruçlunun ağzından çıkan koku (halüf), Allah indinde misk kokusundan daha hoştur.”


Bir rivayette de şöyle buyrulmuştur: 
“Oruç perdedir. Biriniz birgün oruç tutacak olursa kötü söz sarfetmesin, bağırıp çağırmasın. Birisi kendisine yakışıksız laf edecek veya kavga edecek olursa “ben oruçluyum!” desin (ve ona bulaşmasın).”
Buhari, Savm 2, 9, Libas 78; Müslim, Sıyâm 164 (1151); Muvatta, Sıyâm 58, (1, 310); Ebu Dâvud, Savm 25 (2363); Tirmizi, Savm 55, (764); Nesâi, Sıyâm 41, (2, 160-161); İbnu Mâce, Sıyam 1, (1638), Edeb 58, (3823).
****

Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: 
“Kim Allah Teala yolunda bir gün oruç tutsa, Allah onunla ateş arasına, genişliği sema ile arz arasını tutan bir hendek kılar.” Tirmizi, Cihâd 3, (1624).

****
Ebu Ümâme (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Ey Allah’ın Resülü dedim, bana öyle bir amel emret ki (yaptığım takdirde) Allah beni mükâfaatlandırsın.”

“Sana dedi, orucu tavsiye ederim, zira onun bir eşi yoktur.” Nesâi, Sıyam 43, (4, 165).

****
Sehl İbnu Sa’d (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
“Cennette Reyyân denilen bir kapı vardır. Oradan sadece oruçlular girer. Oruçlular girdiler mi artık kapanır, kimse oradan giremez.”
Buhari, Savm 4, Bed’ü’l- Halk 9; Müslim, Sıyâm 166, (1152); Nesâi, Sıyam 43, (4, 168); Tirmizi, Savm 55, (765).

Tirmizi’nin rivayetinde şu ziyâde var: “Oraya kim girerse ebediyyen susamaz.”
****
Hz. Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselam) buyurdular ki:
“Kim bir oruçluya iftar ettirirse, kendisine onun sevabı kadar sevap yazılır. Üstelik bu sebeple oruçlunun seyabından hiçbir eksilme olmaz.”
Tirmizi, Savm 82, (807); İbnu Mâce, Sıyâm 45, (1746).
****
Hz. Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “ResuluIIah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
“Ramazan ayı girdiği zaman cennetin kapıları açılır, cehennemin kapıları kapanır ve şeytanlar da zincire vurulur.”
Buhari, Savm 5, Bed’ü’I-Halk 11, Müslim, Sıyâm 2, (1079); Nesâi, Sıyâm 5, (4, 129).
****
Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm):
“Ramazandan sonra hangi oruç efdaldir?” diye sorulmuştu, şu cevabı verdi:
“Ramazanı ta’zim için Şa’bân!” Tekrar soruldu:
“Hangi sadaka efdaIdir?”
“Ramazanda verilen!” cevabını verdi.”
Tirmizi, Zekat 28, (663).



RAMAZAN VE HİLAL



İbnu Ömer (radıyallahu anhümâ) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) ramazanı zikrederek buyurdular ki:
“Hilâli görünceye kadar oruç tutmayın, yine (müteakip) hilâli görünceye kadar da yemeyin. Bulut araya girerse ayı takdir edin.”
Buhari, Savm 11, 5, 13, TaIâk 25; Müslim, Sıyâm 9, (1080); Muvatta, Sıyâm 1, (1, 286); Ebu Dâvud, Savm 4, (2320); Nesâi, Savm 10, 11, (4, 134).

Buhari’nin bir rivayetinde: “Bulut, görmenize mâni olursa sayıyı otuza tamamlayın” denmiştir. Müslim ve Nesâi’nin Ebu Hüreyre’den kaydettikleri bir rivayette: “Hava bulutlu ise otuz gün oruç tutun” denmiştir.

****
Huzeyfe (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselam) buyurdular ki:
“Ramazan ayını, hilâli görmedikçe veya sayıyı ikmal etmedikçe öne alıp başlatmayın. (Hilali görüp veya sayıyı tamamladıktan) sonra müteakip hilâli görünceye veya sayıyı tamalayıncaya kadar orucu tutun”
Ebu Davud, Savm 6, (2362); Nesâi, Savm 13, (4, 135, 136).

****
Hz. Aişe (radıyallahu anhâ) anlatıyor:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) Şâban ayının günlerini hesapladığı kadar başka bir ayın günlerini hesaplamazdı. Sonra Ramazan hilâlini görünce oruca başlardı. Eğer bulut araya girer (hilâIi göremez) ise (şâbanı) otuz gün olarak hesaplar, sonra ramazan orucuna başlardı.”
Ebu Dâvud, Savm 6, (2325).

****
İbnu Abbâs (radıyallahu anhümâ) anlatıyor:
Bir Bedevi Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’a gelerek:

“Ben hilâli -yani ramazan hilâlini- gördüm!” dedi. Aleyhissalâtu vesselâm:

“Allah’tan başka ilah olmadığına şehadet getirir misin?” dedi. Adam buna da, “evet!” diye cevap verince, Efendimiz:
“Ey Bilal! dedi, halka yarın oruç tutmalarını ilan et!”
Ebu Davud, Sıyam 14, (2340, 2341); Tirmizi, Savm 7, (691); Nesai, Savm 8, (4, 132); İbnu Mace, Sıyam 6, (1652).
****
İbnu Ömer (radıyallalıu anh) anlatıyor:
“Halk hilâli görmek için gayret sarfetti. Ben, Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’a gördüğümü (tek başıma) söyledim. Sözüm üzerıne oruç tuttu ve halka da oruç tutmalarını emretti.”
Ebu Dâvud, Savm 14, (2342).
****
Hüseyin İbnu’l-Haris el-Cedeli, Haris İbnu Hatib (radıyallahu anh)’den anlatıyor:
“Haris dedi ki: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) hiIali görünce oruç tutmamızı emretti, eğer biz göremez de iki âdil şâhid gördükleri hususunda şehâdet ederlerse, onların şehâdetlerine uyarak tutacaktık.”
Ebu Dâvud, Savm 13, (2338).
****
Ebu Umayr İbnu Enes,
Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’ın ashabından olan amcalarından naklettiğine göre, bir grup kimse Resulullah (aleyhissalâtu vesselam)’a binekleriyle gelip: “Dün hilâli gördük” diye şehâdette bulundular. Bunun üzerine, Efendimiz onlara oruçlarını açmalarını, sabah olunca da musallaya (bayram namazına) gelmelerini emretti.”
Ebu Davud, Salât 255, (1157); Nesâi, Iydeyn 2, (3, 180).
****
Küreyb (rahimehullah) anlatıyor:
“Ben Şam’da iken ramazan hilali beklenmişti. Hilali bir cum’a günü ben de gördüm. Sonra ayın sonunda Medine’ye geldim. lbnu Abbâs (radıyallahu anhümâ):
“Hilali ne zaman görmüştünüz?” diye sordu. Ben
“Cum’a günü!” dedim. İbnu Abbâs tekrar:
“Sen de hilali gördün mü?” dedi. Ben:
“Evet, hem ben, hem de halk gördü ve herkes oruç tuttu. Hz. Muâviye (radıyallahu anh) de oruç tuttu!” dedim. İbnu Abbâs (radıyallahu anhümâ):
“Ama biz hilâli cumartesi gecesi gördük. Öyleyse otuza tamamlayıncaya veya hilali görünceye kadar tutmalıyız!” dedi. Ben:
“Hz. Muâviye’nin görmesiyle ve onun orucuyla iktifa etmiyor musun?” dedim. Cevaben:
“Hayır! Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) bize böyle emretti” dedi.”
Müslim, Sıyâm 28, (1087); Ebu Dâvud, Savm 9, (2332); Tirmizi, Savm 9, (693); Nesâi, Savm 7, (4, 131).
****
Hz. Ebu Hureyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
“(Muteber) oruç, (hep beraber) tuttuğunuz gündekidir. (Muteber) iftar, hep beraber) ettiğiniz gündekidir. (Muteber) kurban (hep beraber) kurban kestiğiniz gündekidir.”
Tirmizi, Savm 11, (697); Ebu Dâvud, Savm 5, (2324).
****
İbnu Ömer radıyallahu anhüma anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselam) buyurdular ki:
“Ramazan ayı şöyle, şöyle şöyledir -bu sırada iki elini bütün parmaklarıyla iki sefer çırptı, üçüncu çırpışta sağ veya sol başparmağını yumdu.-”

Müslim ve Nesai’de gelen bir rivayette:
“Biz ümmi bir milletiz, ne yazı ne de hesap biliriz. Ay, şöyle şöyledir” dedi. Yani bir defasında yirmidokuz, bir defasında otuz gösterdi” denmiştir.”
Buhari, Savm 13, 5, 11, Talak 29; Müslim, Savm 13-15, (1080); Ebu Davud, Savm 4, (2319, 2320, 2321); Nesai, Savm 17, (4, 139, 140).
****
Ebu Bekre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
“İki bayram ayı eksilmezler: Bunlar Ramazan ve Zü’l-Hicce aylarıdır.”
Buhari, Savm 12; Müslim, Sıyâm 31, (1089); Ebu Dâvud, Savm 4, (2323); Tirmizi, Savm 8, (692).

ORUCUN SÜNNETLERİ

Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: 
“Sahur yemeği yiyin, zira sahurda bereket var.”
Buhari, Savm 20, Müslim, Sıyâm 45, (1095); Tirmizi, Savm 17, (708); Nesâi, Savm 18, (4, 141).
****
Amr İbnu’I-As (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
“Bizim orucumuzla Ehl-i Kitab’ın orucunu ayıran fark sahur yemeğidir.”
Müslim, Sıyâm 46, (1096); Ebu Dâvud, Savm 15, (2343); Tirmizi, Savm 17, (709); Nesâi, Savm 27, (4, 146).
****
Zeyd İbnu Sâbit (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’Ia birlikte sahur yemeği yedik, sonra namaza kalktık.” Kendisine: “(Yemekle sahur) arasında ne kadar zaman geçti?” diye sorulmuştu, şu cevabı verdi: “Elli âyet (okuyacak) kadar!”
Buhari, Savm 19, Mevâkitu’s-Salât 27, Teheccüd 8; Müslim, Sıyâm 47, (1097); Tirmizi, Savm 14, (703); Nesâi, Savm 21, 22, (4, 143).
****
Sehl İbnu Sa’d (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Ben ailem içerisinde sahuryemeği yiyordum. Sonra ben, sabah namazını Resulullah (aleyhissalâtu vesselam)’Ia birlikte kılmak için sür’atli yiyordum.”
Buhari, Savm 19, Mevâkit, 27.
****
Zirr İbnu Hubeyş anlatıyor:
“Huzeyfe (radıyallahu anh)’ye: “Sen Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) ile birlikte hangi vakitte sahur yedin?” diye sorduk. Şu cevabı verdi: “Gündüzdü, ancak güneş doğmamıştı.”
Nesai, Savm 20, (4, 142).
****
Talk İbnu Ali (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselam) buyurdular ki:
“Fecr-i kâzib size mâni olmasın, fecr-i sadık karşınıza çıkıncaya kadar yiyin için.”
Ebu Dâvud, Savm 17, (2348); Tirmizi, Savm 15, (705).
****
Buhari ve Müslim’in İbnu Mes’ud (radıyallahu anh)’dan rivayetlerine göre,
ResuluIlah, fecr-i sâdık’ı tarif ederken: “0, enlemesine görülen aydınlıktır, uzunlamasına görülen değil” buyurdu.”
Buhari, Ezân 13, Talâk 24, Haberu’I-Vâhid 1; Müslim, Sıyâm 40, (1093); Ebu Dâvud; Savm 17, (2347); Nesai, Savm 30, (4, 148).
****
Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
“Biriniz ezanı işitince (yiyip-içtiği) kap elinde ise, ihtiyacını görünceye kadar onu bırakmasın.”
Ebu Dâvud, Savm 18, (2350).

ORUÇTA NİYET



Hz. Hafsa (radıyallabu anhâ) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalatu vesselâm) buyurdular ki: 
“Kim orucu fecirden önce niyetle (kesin kılmazsa) onun orucu yoktur.”
Ebu Dâvud, Savm 71, (2454); Tirmizi, Savm 33, (730); Nesâi, Savm 68, (4, 196, 197).

****
Hz. Aişe ve Hz. Hafsa (radıyallahu anhümâ) buyurdular ki:
“Sadece şafaktan önce niyet edenlerin orucu muteberdir.”
Nesâi, Savm 68, (4, 197, 198); Muvatta, Sıyâm 5, (1, 288).


NAFİLE ORUCUN NİYETİ



Hz. Aişe (radıyallahu anhâ) anlatıyor: 
“Resulullah (aleyhissalatu vesselâm) bir gün bana:

” Yanında (yiyecek) bir şey var mı?” diye sordu.

“Hayır!” demem üzerine: “Ben oruç tutacağım!” buyurdu. Yanımdan çıkınca bize bir hediye geldi -veya bize bir grup misafir geldi.- Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) eve geri dönünce:

“Ey Allah’ın Resulü bize bir hediye geldi -veya bize ziyaretçiler geldi- sana yiyecek bir şey hazırladım!” dedim.

“Nedir o?” diye sordu. Ben:

“Hays! (un, yağ, hurmadan yapılan bir yemek)” dedim.

“Getir onu!” buyurdu. Ben de getirdim. Aleyhissalâtu vesselam onu yedi, sonra:

“Oruçlu olarak sabahlamıştım” buyurdu.”
Mücâhid (rahimehullah) der ki: “Bu, malından sadaka çıkaran adam gibidir, o, dilerse çıkardığı sadakayı verir (yani kararını icra eder), isterse vermekten vazgeçer.”
Müslim, Sıyâm 169, (1154); Nesâi, Savm 67, (4, 193-195); Tirmizi, Savm 35, (733, 734); Ebu Dâvud, Savm 72, (2455).
****
Ümmü’d-Derdâ anlatıyor:
“Ebu’d-Derda (radıyallahu anh) gündüzleyin gelir: “Yanınızda yiyecek var mı?” diye sorardı. Şâyet biz: “Hayır, yok!” diyecek olsak: “Öyleyse bugün ben oruçluyum!” derdi. Ebu Talha, Ebu Hüreyre, İbnu Abbâs, Huzeyfe (radıyallahu anhüm) hep böyle yaptılar.”
Buhari, Savm 21, (Tercümede, yani bir bab başlığında zükretmiştir).



ORUCU BOZAN ŞEYLERDEN KAÇINMAK



Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: 
“Kim kendiliğinden kusacak olursa, üzerine kaza gerekmez. Kim de isteyerek kusarsa orucunu kaza etsin.”
Ebu Dâvud, Savm 32, (2380); Tirmizi, Savm 25, (720); İbnu Mâce, Savm 16, (1676).

****
Ebu Sa’id (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: 
“Üç şey vardır orucu bozmaz: Hacamat olmak (kan aldırmak), kusmak, ihtilam olmak.”
Tirmizi, Savm 24, (719).

****
Ma’dân İbnu Talha, kendisine Ebu’d-Derdâ (radıyallahu anh)’nın şunu anlattığını söylemiştir:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) kustu ve orucunu açtı. Sevbân (radıyallahu anhâ) bu meseleyi sordu. Sevbân:

“Doğru söylemiş, o zaman abdest suyunu ben döktüm” dedi.”
Ebu Dâvud, Savm 32, (2381); Tirmizi, Tahâret 64, (87).

****
İbnu Abbâs (radıyallahu anhümâ) anlatıyor:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) ihramlı olduğu halde hacamat oldu. Keza oruçlu iken de hacamat oldu.”
Buhari, Savm 32, Tıbb 11; Müslim, Hacc 87, (1202); Ebu Dâvud, Savm 29, (2372, 2373); Tirmizi, Savm 61, (775, 776, 777).

****
Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Biz oruçlunun hacamat olmasını, sâdece bitap düşmesinden korkup terkettik.”
Ebu Dâvud, Savm 29, (2375); Buhari, Savm 32.

****
İbnu Ebi Leylâ, Sahâbi bir zâttan naklediyor:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) hacamat olmaktan, muvâsaladan (üst üste bir kaç gün oruç açmamaktan) yasakladı. Ancak bunları Ashâbına haram kılmadı. Kendisine: “Ey Allah’ın Resulü, sen sahura kadar orucu devam ettiriyorsun” denildi de şu cevabı verdi:
“Ben sahura kadar uzatıyorum, zira Rabbim bana yedirip içirmektedir.”
Ebu Dâvud, Savm 29, (2374).
****
Rafi’ İbnu Hadic (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) Şöyle buyurdular: “Hacamat ettiren de, hacamat eden de orucunu açmıştır.”
Tirmizi, Savm 60, (774); Ebu Dâvud, Savm 28, (2367); İbnu Mâce, Savm 18, (1679, 1680, 1681).
****
Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Bir adam gelerek: “Ey Allah’ın Resulü, gözüm ağrıyor, oruçlu olduğum halde sürme çekiyorum (bu, orucumu bozar mı?)” diye sordu. Resulullah: “Hayır (bozmaz)” dedi.”
Tirmizi, Savm 30, (726).
****
Abdurrahman İbnu Nu’man İbni Ma’bed İbni Hevze an ebihi an ceddihi anlatıyor:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselam) uyku sırasında gözlere miskle karıştırılmış ismid (sürmesi) çekilmesini emir buyurdu ve: “Oruçlu bundan sakınsın!” dedi.”
Ebu Dâvud, Savm 31, (2377).



ÖPME VE MÜBAŞERET



Hz. Aişe (radıyallahu anhâ) anlatıyor: 
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselam) oruçlu olduğu halde hanımlarından birini öperdi” (Hz. Aişe bunu söyleyip sonra güldü.)

Bir başka rivayette şöyle der: 
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm), oruçlu iken mübaşerette bulunurdu. O, nefsine hepinizden çok hâkim idi.”
Buhari, Savm 24, 23; Müslim, Sıyâm 62-65, (1106); Muvatta, Sıyâm 14, (1, 292); Ebu Dâvud, Savm 33, (2382-2386); Tirmizi, Savm 31, (727-729).

****
Hz. Câbir anlatıyor: “Hz. Ömer İbnu’I-Hattâb (radıyallahu anhümâ) (bir gün telâşla gelerek):

“Ey Allah’ın Resulü! Bugün ben büyük bir hatada bulundum, oruçlu iken (hanımımı) öptüm!” dedi. Resulullah da şöyle cevapladı:

“Sen oruçlu iken mazmaza yapmaz mısın? (Bu orucunu bozar mı?)”

(Ravilerden İsa İbnu Hammâd rivayetinde) der ki: “Dedim ki: “Bunda bir beis yok!” Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:

“Öyleyse niye (öpmeden telaşa düşüyorsun?)”
Ebu Dâvud, Savm 33, (2385).
****
Hz. Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Bir adam Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’a oçuçlunun hanımıyla mübaşeretinden sordu. Aleyhissalatu vessalam ruhsat verdi.
Arkadan bir başkası geldi, o da aynı şeyi sordu. Buna mübâşereti yasakladı.
Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’ın ruhsat tanıdığı kimse yaşlı birisiydi, yasakladığı kimse de gençti.”
Ebu Dâvud, Savm 35, (2387).
****
Nâfi merhum anlatıyor: “Abdullah İbnu Ömer (radıyallahü anhümâ) oruçluyu öpme ve mübaşeretten men ederdi.”
Muvatta, Sıyâm 20, (1, 293).



UNUTARAK ORUCU BOZMA



Hz. Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: 
“Kim oruçlu olduğu halde unutur ve yerse veya içerse orucunu tamamlasın. Çünkü ona Allah yedirip içirmiştir.”
Buhari, Savm 26, Eyman 15; Müslim, Sıyâm 171, (1155); Tirmizi, Savm 26, (721); Ebu Dâvud, Savm 39, (2398).


İFTAR VAKTİ



Hz. Ömer (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: 
“Gece şu taraftan (doğudan) gelince, gündüz de şu taraftan (batıdan) gidince, güneş de batınca oruçlu orucunu açmıştır.”
Buhari, Savm 43; Müslim, Sıyâm 51, (1100); Ebu Dâvud, Savm 19, (2351); Tirmizi, Savm 12, (698).

****
Humeyd İbnu Abdirrahman anlatıyor: 
“Hz. Ömer ve Hz. Osman (radıyallahu anhüma), akşam namazını, gecenin karanlığını (ufukta) görür görmez daha iftarı açmadan kılarlar, namazdan sonra da oruçlarını açarlardı. Bunu ramazanda yaparlardı.”
Muvatta, Sıyâm 8, (1, 289).




İFTARDA TA’CİL(ACELE ETME)



Sehl İbnu Sa’d (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: 
“İnsanlar iftarda ta’cile yer verdikleri müddetçe hayır üzere devam ederler.”
Buhari, Savm 45; Müslim, Sıyam 48, (1098); Muvatta, Sıyâm 6, (1, 288); Tirmizi, Savm 13, (699).

****
İmam Mâlik’ten anlatıldığına göre, Abdulkerim İbnu Ebi’I-Muharik’in şöyle söylediğini işitmiştir: 
“Nübüvvet (peygamberlik) amellerinden biri de iftarın ta’cili (öne alınması), sahurun da te’hir edilmesidir.”
Muvatta, Kasru’s-Salât 46, (1, 158).

****
Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) namaz kılmazdan önce biçkaç taze hurma ile orucunu açardı. Eger taze hurma yoksa kuru hurma ile açardı. Eğer kuru hurma da bulamazsa birkaç yudum su yudumlardı.”
Ebu Dâvud, Savm 22, (2556); Tirmizi, Savm 10, (694).



İFTAR DUASI


Mu’az İbnu Zühre anlatıyor:

“Bana ulaştı ki, Resulullah aleyhissalatu vesselam, iftar ettiği zaman şu duayı okurdu: “Allahümme leke sumtü ve ala rızkıke eftartü. (Ey Allahım senin rızan için oruç tuttum ve senin rızkınla orucumu açıyorum.)”
Ebu Davud, Savm 22, (2358).


Mervan İbnu Salim, Hz. İbnu Ömer radıyallahu anhüma’den naklediyor:

“Resulullah aleyhissalatu vesselam orucunu açınca şöyle derdi: “Susuzluk gitti, damarlar ıslandı, inşaallah Teâlâ sevap kesinleşti.”
Ebu Dâvud, Savm 22, (2357).

“Rezin, duanın baş kısmına “Elhamdülillah” kelimesini ziyade etti.”

RAMAZANI UZATMA


Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor:

“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) Ramazan ayının sonunda oruçları vasletti (yani hiç bozmadan birkaç gün ard arda devam ettirdi). Onunla birlikte halk da vasletti. Durum ResululIah’a ulaşınca:
Eğer Ramazan ayı bizim için uzatılsaydı biz onu öyle bir vaslederdik ki derine dalanlar (aşırılar) bundan (aşırılıklarından) vazgeçmek zorunda kalırlardı. Ben sizin gibi değilim. Ben gölgelenirim. Rabbim bana hem yedirir hem de içirir.”
Buhari, Savm 48; Tenmenni 9; Müslim, Savm 57-60 (1103-1105); Tirmizi; Savm 62, (778).

RAMAZANDA CÜNÜB OLMA


Ebu Bekr İbnu Abdırrahman’ın anlattığına göre, babası, Mervan’a Hz. Aişe ve Ümmü Seleme (radıyallahu anhümâ)’nin kendisine şunu haber verdiklerini söylemiştir:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) Ramazan ayında, rüya sebebiyle olmaksızın cünüb olarak fecir vaktine ulaştığı olurdu da, kalkıp yıkanır ve orucunu tutardı.”
Buhari, Savm 22, 25; Müslim, Sıyâm 76, (1109); Muvatta, Sıyâm 12, (1, 291); Ebu Dâvud, Savm 36, (2388, 2389); Tirmizi, Savm 63, (779); Nesâi, Tahâret 123, (1, 108).

ORUÇLU İKEN MİSVAK KULLANMA


Âmir. İbnu Rebi’a (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Ben Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’ı, oruçlu iken misvaklandığını sayamayacağım kadar çok gördüm.”
Buhari, Savm 27; Ebu Dâvud, Savm 26, (2364); Tirmizi, Savm 29, (725); (Buhari’nin rivayeti muallaktır).
****
İbnu Ömer (radıyallahu anhümâ) şöyle demiştir:
“Oruçlu, günün başında ve sonunda misvak kullanır.”
Buhari, Savm 25 (bab başlığında (tercüme) kaydetmiştir).

ORUÇ VE YALAN


Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah. (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
“Kim yalanı ve onunla ameli terketmezse (bilsin ki) onun yiyip içmesini bırakmasına Allah’ın ihtiyacı yoktur.”
Buhari, Savm 8, Edeb 51; Ebu Dâvud, Savm 25, (2326); Tirmizi, Savm 16, (707).

ORUÇ VE YEMEĞE DAVET


Yine Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
“Biriniz yemeğe davet: edilince, oruçlu ise: “Ben oruçluyum” desin.”
Müslim, Sıyâm 159, (1150); Ebu Davud, Savm 76, (2461); Tirmizi, Savm 64, (780; 781); İbnu Mâce, Sıyâm 47, (1750).
****
Hz. Aişe (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalatu vesselam) buyurdular ki:
“Kim bir kavme misafir olursa, onlar müsaade etmedikçe (nafile) oruç tutmasın.”
Tirmizi Savm, 70, (789); Tirmizi, hadis için: “Münkerdir, Hişam İbnu Urve dışında sâhabenin biri tarafından rivayet edildiğini görmedik” der.
****
Ümmü Ammâre Bintu Ka’b (radıyallahu anhâ)’ın anlattığına göre:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) yanına girmiştir. Ammare yemek ikram edince, Aleyhissalâtu vesselâm:
“Sen de ye!” demiş, kadın: “Ben oruç tutuyorum” deyince Resulullah şöyle buyurmuştur:
“Oruçlu kimse, başkasına ikramda bulunur ve yemeğinden başkaları yerse, onlar yedikleri müddetçe melaike aleyhimüsselam oruçluya rahmet duasında bulunurlar.”
Bir başka rivayette şöyle denmiştir: “Oruçlunun yanında oruçsuzlar yemek yiyecek olursa, melekler oruçluya rahmet okurlar.”
Tirmizi, Savm 67, (784, 785, 786).
****
Hz. Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki:
“Kadın, kocası varken izin almadan (nafile) oruç tutmasın.”
Ebu Dâvud’un rivayetinde, “Ramazan dışında” ziyadesi vardır.
Buhari, Nikâh 84; 86; Müslim, Zekât 84, (1026);. Ebu Davud, Savm 74, (2485); Tirmizi, Savm 65, (782);



ORUCU AÇMANIN MÜBAH OLMA ŞARTLARI



Hz. Câbir (radıyallahu anh) anlatıyor: 
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselam) fetih yılında Mekke’ye müteveccihen Ramazan ayında yola çıkmıştı. Kürâ’u’l-Gamim nam mevkiye gelinceye kadar kendisi de, beraberindekiler de oruç tuttular. Sonra orada bir bardak su istedi ve bardağı kaldırdı. Herkes bardağa baktı. Sonra sudan içti. Bundan sonra bazıları kendisine: “Halkın bir kısmı oruç tuttu” diye haber verdi. Aleyhissalâtu vesselam:

“Onlar âsilerdir! Onlar âsilerdir!” buyurdular.”
Müslim, Sıyâm 90, (1114); Tirmizi, Savm 18, (710); Nesâi, Savm 49, (4, 177).

****
Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Biz bir seferde Resulullah (aleyhissalatu vesselâm) ile beraberdik. Aramızda bir kısmı oruç tutuyor, bir kısmı da tutmuyordu: Sıcak bir günde bir yerde konakladık. Gölgelenenlerin çoğu elbisesi olanlardı. Bir kısmımız güneşe karşı eliyle korunuyordu. Derken oruçlular yığılıp kaldılar, oruçsuzlar kalkıp çadırları kurdular, hayvanları suladılar. Bunun üzerine, Resül-i Ekrem aleyhissalâtu vessalâm:

“Bugün sevabı oruçsuzlar kazandı!” buyurdular.”
Buhari, Cihâd 71; Müslim, Sıyâm 100; (1119); Nesâi, Savm 52, (4, 182).

****
Hz. Câbir (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) bir seferdeydi. Etrafına insanların toplandığı bir adam gördü, ona gölge yapıyorlardı.

“Nesi var?” diye sordu.

“Oruçlu biri!” dediler. Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm):
“Seferde oruç birr (Allah’ı memnun edecek dindarlık) değildir!” buyurdular.”
Bir rivayette: “Seferde oruç birr’den değildir” denmiştir.”
Buhari, Savm 36, Müslim, Sıyam 92, (1115); Ebu Dâvud, Savm 43, (2407); Nesâi, Savm 48 (4, 176).
****
Hz. Aişe (radıyallahu anhâ) anlatıyor:
“Hamza İbnu Amr el Eslemi (radıyallahu anh), Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’dan yolculuk sırasında tutulan orucu sordu. Kendisi çok oruç tutan birisi idi. Resulullah şöyle cevap verdiler:
“Dilersen tut, dilersen tutma.”
Buhari, Savm 33; Müslim, Sıyâm 103, (1, 121); Muvatta, Siyâm 24, (1, 295); Tirmizi, Savm 19, (711); Ebu Dâvud, Savm 42, (2402); Nesâi, Savm 56, (4, 185).
****
Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Biz Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) ile beraber (seferde) idik. Bir kısmımız oruçlu bir kısmımız oruçsuz idi. Ne oruçlu oruçsuzu ayıplıyor, ne de oruçsuz, oruçluyu kınıyordu.”
Buhari, Savm 37, Müslim, Sıyâm 98, (1118); Muvatta, 23, (1, 295); Ebu Dâvud, Savm 42, (2405).
****
Ebu’d-Derdâ (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Biz çok şiddetli sıcak bir mevsimde, Ramazan ayında Resulullah (aleyhissalâtu vesselam) ile birlikte sefere çıktık. Hararetin şiddetinden herkes elini başına koyuyordu. Aramızda oıuçlu olarak sadece Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) ile İbnu Ravâha vardı.”
Buhari, Savm 35; Müslim, Savm 108, (1122); Ebu Dâvud, Savm 44, (2409).

ORUÇ VE YOLCULUK


Amr İbnu Ümeyye ed-Damri (radıyallahu anh) anlatıyor:
“Bir sefer dönüşü Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’a uğradım. Bana: “Ey Ebu Umeyye, sabah yemeğini bekle (beraber yiyelim)” buyurdular. Ben: “Oruçluyum” dedim:
“Öyleyse gel yaklaş, sana yolcudan haber vereyim (de dinle!” dedi ve devamla:) “Allah Teâla Hazretleri yolcudan orucu ve namazın yarısını kaldırdı” buyurdu.”
Nesâi, Savm 50, (4, 178).
****
Abudullah İbnu Ka’b İbni Mâlikoğullarından ismi Enes İbnu Mâlik olan bir adamdan anlatıldığına göre, demiştir ki: “Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:
“Allah Teâla Hazretleri, yolcudan namazın yarısını kaldırdı, oruca da yeme hususunda ruhsat tanıdı. Ayrıca çocuk emziren ve hamile kadınlara, çocukları hususunda endişe ettikleri takdirde, orucu yeme ruhsatı tanıdı.”
Ebu Dâvud, Savm 43, (2408); Tirmizi, Savm 21, (715); Nesâi, Savm 51, (4, 180-182), 62, (4,190); İbnu Mace, Sıyam 12, (1668).
****
Muhammed İbnu Ka’b anlatıyor:
“Ramazanda Enes İbnu Malik (radıyallahu anh)in yanına geldim. Sefer hazırlığı yapıyordu. Devesi hazırlandı, yolculuk elbisesini giydi. Yemek getirtip yedi. Ben kendisine:
“(Yola çıkarken orucu bozmak) sünnet midir?” diye sordum.
“Evet!” dedi ve bineğine atlayıp yola çıktı.”
Tirmizi, Savm 76, (799, 800).
****
İmam Malik’e ulaştığına göre,
Hz. Ömer (radıyallahu anh) Ramazan ayında yolcu ise ve Medine’ye günün başında gireceğini tahmin etmişse, oruçlu olarak şehre girerdi.”
Muvatta, Sıyam 27, (1, 296).
****
Mansür el Kelbi anlatıyor: “Dıhye İbnu Halife (radıyallahu anh),
Ramazan’da Dımeşk’e bağlı köylerden (Mizze adındaki) birinden çıkıp Fustat’tan Akabe köyüne olan mesafe kadar bir yol aldı. Bu mesafe üç millik bir uzaklıktı. Dıhye ve beraberindekilerden bir kısmı (o gün) orucu yediler. Bir kısmı ise orucu yemeyi uygun görmediler. Dıhye, köyüne dönünce;
“Vallahi bugün, vuküa geleceği lıiç aklımdan geçmeyen bir hadise ile karşılaştım: Bir kısım kimseler Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’ın ve ashâbı’nın sünnetini beğenmediler” dedi. Bunu, o gün orucu açmayanlar için söylemişti. Dıhye (radıyallahu anh) bu hayıflanmasını şöyle noktaladı:
“Allahım beni yanına al!”
Ebu Dâvud, Savm 46, (2413).
****
Ubeyd İbnu Cübeyr rahimehullah anlatıyor:
“Ben, Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’ın ashabından olan Ebu Basra el-Gıfari (radıyallahu anh) ile Fustât’tan yola çıkan bir gemide Ramazan’da beraberdik. (İskenderiye’ye gitmek istiyordu. Ebu Basra ve beraberindekiler) gemiye çıkarıldı. (Daha evleri tamamen geçmemişti ki sofra emretti.) Sabah yemeği getirildi. Bana da: “Yaklaş (beraber yiyelim!)” dedi. Ben:
“Evleri hâlâ görmüyor musun?” dedim. Bana:
“Yoksa sen Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm)’ın sünnetinden hoşlanmıyor musun?” dedi. Bunun üzerine o yedi, ben de yedim.”
Ebu Dâvud, Savm 45, (2412).
****
Seleme İbnu’l- Muhabbak (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:
“Kim sefer sırasında Ramazan’a erer ve beraberinde kendisini karnını doyuracak yere götürecek bir bineği varsa nerede olursa olsun orucunu tutsun.”
Ebu Davud, Savm 44, (2410, 2411).



ORUCU YEMEYİ GEREKTİREN ŞEYLER



Nafi anlatıyor: 
“İbnu Ömer radıyallahu anhüm diyor ki: “Ramazanı, hastalık ve sefer sebebiyle yiyenler, onu peş peşe tutarlar.”
Muvatta, Sıyâm 45, (1, 304)

****
İbnu Şihâb anlatıyor: 
“Ebu Hüreyre ve İbnu Abbâs (radıyallahu anhüm) Ramazan orucunun kazası hususunda ihtilaf ettiler. Biri: “Araları açılabilir” dedi. Diğeri, “açılamaz!” dedi. Ben hangisinin “açılabilir ” dediğini, hangisinin de “açılamaz!” dediğini bilmiyorum.”
Muvatta; Savm 46, (1, 304).


Hz. Aişe radıyallahu anha anlatıyor:

“Üzerimde Ramazan orucu bulunurdu da ben onları ancak Şaban ayında kaza edebilirdim. Bu, Resulullah aleyhissalatu vesselam’ın mevkii sebebiyle idi.”
Buhari, Savm 40; Müslim, sıyam 151, (1146); Muvatta, Sıyam 54, (1, 308); Ebu Davud, Savm 40, (2399); Tirmizi, Savm 66, (783); Nesai, Savm 64, (4, 191).

****
Yine Hz. Aişe radıyallahu anha anlatıyor: “Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:
“Kim üzerinde oruç borcu olduğu halde ölürse, velisi ona bedel tutar.”
Buhari, Savm 42; Müslim, Sıyam 153, (1174); Ebu Davud, Savm 41, (2400).


İbnu Abbas radıyallahu anhüma anlatıyor:

“Bir kadın Resulullah aleyhissalatu vesselam’a gelerek: “Annem vefat etti, üzerinde de nezir orucu borcu var, kendisine bedel oruç tutabilir miyim?” dedi. Resulullah:

“Annen üzerinde borç olsaydı da sen ödeyiverseydin, bu borç onun yerine ödenmiş olur muydu?” diye sordu. Kadın:

“Evet!” deyince, Aleyhissalatu vesselam:
“Öyleyse annene bedel oruç tut!” buyurdu.”
Buhari, Savm 42; Müslim, Savm 156, (1148); Ebu Davud, Eyman 25, (3307, 3308); Tirmizi, Savm 22, (716).
****
İmam Malik’e ulaştığına göre;
İbnu Ömer radıyallahu anh, bir kimsenin diğer bir kimse yerine oruç tutmasını veya bir kimsenin başka bir kimse yerine namaz kılmasını münker addederdi.”
Muvatta, sıyam 43, (1, 303).
****
Hz. Aişe radıyallahu anha anlatıyor:
“Ben ve Hafsa oruçlu idik. Bize yiyecek hediye edildi. Ondan yedik. Resulullah aleyhissalatu vesselam yanımıza girdi. Hafsa (cür’ette) babası gibiydi, sözde benden evvel davranıp:
“Ey Allah’ın Resulü, biz, Aişe ve ben nafile oruca niyet etmiş, bu niyetle sabaha kavuşmuştuk. Bize bir yemek hediye edildi. Biz de ondan yedik” dedi. Aleyhissalatu vesselam:
“Bunun yerine bir başka gün kaza orucu tutun!” buyurdu.”
Muvatta, Sıyam 50, (1, 306); Ebu Davud, Savm 73, (2457); Tirmizi, Savm 36, (735).
****
Esma Bintu Ebi Bekr radıyallahu anhüma anlatıyor:
“Resulullah zamanında bulutlu bir günde orucumuzu açtık. Sonra güneş doğdu. Hişam’a: “Kaza emredildi mi?” diye soruldu. “Kazasız olur mu?” diye cevap verdi.”
Buhari, Savm 46; Ebu Dâvud, Savm 23, (2359).
Eslem rahimehullah anlatıyor: “Ömer bunu, yani kazayı yerine getirdi ve dedi ki: “Bu iş basittir, içtihadda bulunduk.”
Muvatta, Sıyâm 44, (1, 303).
****
Hz. Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) anlatıyor: “Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:
“Ramazan ayında, hasta veya ruhsat sahibi olmaksızın kim bir günlük orucunu yerse, bütün zaman boyu oruç tutsa bu orucu kaza edemez.”
Buhari, Savm 29; Tirmizi, Savm 27, (723); Ebu Davud, Savm 38, (2396).



ORUÇ VE KEFARET



Hz. Ebu Hüreyre radıyallahu anh anlatıyor: 
“Resulullah aleyhissalatu vesselam’a bir adam geldi ve: “Ey Allah’ın Resulü, helak oldum” dedi. Aleyhissalatu vesselam:

“Seni helak eden şey nedir?” diye sorunca:

“Oruçlu iken hanımıma temas ettim” dedi. Bunun üzerine Resulullah’la aralarında şu konuşma geçti:

“Azad edecek bir köle bulabilir misin?”

“Hayır!”

“Üst üste iki ay oruç tutabilir misin?”

“Hayır!”

“Altmış fakiri doyurabilir misin?”
“Hayır!”
“Öyleyse otur!” Biz bu minval üzere beklerken, Aleyhissalatu vesselam’a içerisinde hurma bulunan bir büyük sepet getirildi.
“Soru sahibi nerede?” diyerek adamı aradı. Adam:
“Benim! Buradayım!” deyince, Aleyhissalatu vesselam:
“Şu sepeti al, tasadduk et!” dedi. Adam:
“Benden fakirine mi? Allah’a yemin ediyorum, Medine’nin şu iki kayalığı arasında benden fakiri yok!” cevabını verdi. Bunun üzerine Resulullah güldüler ve:
“Öyleyse bunu ehline yedir!” buyurdular.”
Buhari, Savm 29, 31, Hibe 20, Nafahat 13, Edeb 68, 95, Kefaretu’l- Eymân 3, 4, Hudud 26; Müslim, Sıyâm 81, (1111); Muvatta, Sıyâm 28, (1, 296, 297); Ebu Davud, Savm 37, (2390, 2391, 2392, 2393); Tirmizi, Savm 28, (724).
****
İmam Malik’e ulaştığına göre;
Enes İbnu Malik (radıyallahu anh) yaşlanınca oruç tutamaz oldu. O zaman orucu yedi ve oruca bedel fidye ödedi.”
Muvatta, Sıyâm 51, (1, 307).
****
Yine İmam Mâlik’e ulaştığına göre;
Abdullah İbnu Ömer (radıyallahu anhhüma)’e “Hamile kadın, karnındaki çocuk için endişeye düşecek olur ve oruç da kendisine ağır gelmeye başlarsa ne yapmalı?” diye sorulmuştu. Şu cevabı verdi:
“Orucu yer, her gün için bir fakire, Resulullah aleyhissalatu vesselam’ın müddü ile bir müdd buğday verir.”
Muvatta, Sıyam 52, (1, 308).
****
İbnu Ömer radıyallahu anhüma anlatıyor: “Resulullah aleyhissalatu vesselam buyurdular ki:
“Kim, üzerinde Ramazan ayının orucu olduğu halde ölecek olursa, (ölünün velisi) her bir gün yerine, bir fakire yiyecek versin.”
Tirmizi, Savm 23, (718).
****
Kâsım İbnu Muhammed rahimehullah’dan anlatıldığına göre şöyle diyordu:
“Üzerinde Ramazan borcu olan kimse, kaza edecek güç ve kuvvette olduğu halde, müteakip Ramazan gelinceye kadar bunu tutmamış ise, her bir gün yerine bir fakire bir müdd buğday vermeli ve orucu kaza etmelidir.”
Muvatta, Sıyâm 53, ( 1, 308).



Bu yazı, ramazanın farzları, orucun sünnetleri, orucun vacipleri, unutarak oruç yemek, oruçla ilgili hadisler, yolculuk ve oruç, orucu yemeyi gerektiren şeyler, oruç ve kefaret, oruç ve yalan ile ilgilidir.

0 YORUM:

Yorum Gönder