21 Aralık 2017

İSLAM BÜYÜKLERİ/ŞEYH EDEBALİ




Şeyh Edebali Kimdir?


Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Gazi'nin kayınbabası olan Şeyh Edebali, Anadolu Ahileri'nin reislerindendir.

Şeyh Edebali 1206 yılında Kırşehir'in Mucur ilçesi İnaç köyünde doğdu. Osmanlı Devleti'nin kurucusu olan Osman Bey'in kayınbabasıdır. İlk tahsilini Karaman´da yaptı. Hanefi hukukçusu Necmeddin ez-Zahidi´nin öğrencisi oldu. Daha sonra Şam'a giderek Sadreddin Süleyman b.Ebül-iz ve Cemalettin el-Hasiri gibi dönemin tanınmış alimlerinden din alanında eğitim aldı. Şam'dan ülkesine dönünce tasavvufa yönelen Edebali, Eskişehir yakınlarında bulunan İtburnu köyünde bir zaviye kurarak halkı irşada başladı.

Tefsir, hadis ve İslam hukuku alanlarında uzmanlaştı. Mevlana Celaleddin-i Rumi ve Hacı Bektaşi Veli gibi dönemin ünlü alimlerinin sohbetlerinde bulundu. Bilecik'te bir dergah yaptıran Şeyh Edebali, Osman Bey'i birçok kez burada misafir etmiştir. Edebali Anadolu Ahileri'nin reislerindendir.

Söğüt ve Domaniç yöresi Selçuklu Devleti tarafından aşiretine yaylak-kışlak olarak verilen Osman Bey sık sık Edebali'nin misafiri olurdu.

Osman Bey misafir olarak kaldığı bir gecede gördüğü rüya şöyledir: 

''Şeyh Edebali'nin koynundan çıkan bir ay geldi kendi koynuna girdi. Göğsünden bir ağaç bitti. Öylesine büyük bir ağaç oldu ki dalları gökleri, kökleri tüm dünyayı sardı. Gölgesi bütün yeryüzünü tutu. İnsanlar o ağacın gölgesinde toplandılar. Ulu dağlara ve dağların eteğinden çıkan coşkun sulara hep o ağaç gölge etti.''

Osman Bey rüyasını Şeyh Edebali'ye anlatır. Edebali rüyayı şöyle yorumlar:

''Sen Ertuğrul Gazi oğlu Osman, babandan sonra bey olacaksın. Kızım Malhun Hatun ile evleneceksin. Benden çıkıp sana gelen nur budur. Sizin soyunuzdan nice padişahlar gelecek ve nice devletleri bir çatı altında toplayacaklar. Allah nice insanın İslam'a kavuşmasına senin soyunu vesile edecektir.''

''Oğul Osman, Hak Teala sana ve soyuna hükümranlık verdi mübarek olsun, kızım Malhun Hatun senin helalin olsun'' der. Edebali'nin bu yorumu üzerine Osman Bey Malhun Hatun (Rabia Bala Hatun) ile evlenir.

Şeyh Edebali 1326 yılında Bilecik'de 120 yaşında vefat etti. Türbesi Osman Gazi tarafından yaptırılmıştır.

Şeyh Edebali Bilinen Eserleri


1 Oğluma
2 Vasiyet
3 Üzülürsün
4 Şeyh Edebali'den Osman Gaziye Nasihat

Osman Bey'e Nasihati(Vasiyeti)


Şeyh Edebali damadı Osman Gazi'nin bey olması üzerine verdiği nasihati çok ünlüdür.

Ey oğul, artık Bey’sin! 

Bundan sonra;
Öfke bize, uysallık sana.
Güceniklik bize, gönül almak sana. 
Suçlamak bize, katlanmak sana. 
Acizlik bize, hoş görmek sana. 
Anlaşmazlıklar bize, adalet sana. 
Haksızlık bize, bağışlamak sana...

Ey oğul, sabretmesini bil!

Vaktinden önce çiçek açmaz.

Şunu da unutma!
insanı yaşat ki devlet yaşasın. 

Ey oğul!

İşin ağır, işin çetin, gücün kula bağlı. 
Allah yardımcın olsun... 
Güçlüsün, kuvvetlisin,
akıllısın, kelamlısın! 

Ama; bunları nerede, nasıl kullanacağını bilmezsen sabah rüzgarında savrulur gidersin. Öfken ve nefsin bir olup aklını yener.

Daima sabırlı, sebatlı ve iradene sahip olasın!
Dünya, senin gözlerinin gördüğü gibi değildir. 
Bütün bilinmeyenler, feth edilmeyenler, görünmeyenler,  ancak sen faziletli ve ahlaklı olursan gün ışığına çıkacaktır. 

Ey oğul ! 

Ananı , atanı say !

Bereket büyüklerle beraberdir. 
İnancını kaybedersen, yeşilken çöllere dönersin. 

Açık sözlü ol ! 
Her sözü üstüne alma ! 
Gördüğünü görme ! 
Bildiğini bilme ! 
Sevildiğin yere sık gidip gelme ! 

Ey oğul ! 

Üç kişiye acı:
Cahil arasındaki alime, zenginken fakir düşene, ve hatırlı iken itibarını kaybedene.

Ey oğul! 
Unutma ki yüksekte yer tutanlar, aşağıdakiler kadar emniyette değildir. 

Haklıysan mücadeleden korkma !...





Not: Bu yazı islam büyükleri, şeyh edebali kimdir kısaca hayatı, şeyh edebali eserleri, şeyh edebali vasiyeti, şeyh edebali öğüdü, şeyh edebali fikirleri ile ilgilidir.